Ons avondritueel: 15 minuten hardop lezen

Elke avond om 20.45 uur staat dezelfde afspraak in mijn agenda: een kwartier lezen met mijn zoon. Hij leest hardop. Ik zit naast hem en noteer het hoofdstuk dat we lezen en de woorden die hij ontdekt. Die aantekeningen gebruik ik later voor zijn dictees in Dictée Ludique. Tijdens het lezen stel ik onbekende woorden ook voor in Sésamot.

Ik heb al geschreven over mijn weekendroutine om te herhalen wat hij die week op school heeft geleerd. ’s Avonds ga ik uit van wat mijn zoon in zijn boek tegenkomt. Wij lezen in het Frans. Daarom staan de boektitels en woordvoorbeelden hieronder in het Frans.

Een afspraak om 20.45 uur

Ik heb een agenda-afspraak gemaakt die elke avond terugkomt, van 20.45 tot 21.00 uur. In de titel schrijf ik ‘Livre :’ (Boek:), gevolgd door de naam van het boek dat we lezen. Terwijl hij leest, vul ik de notities aan met het hoofdstuk en de woorden die we bespreken.

Een paar dagen later kan ik die woorden terugvinden zonder het boek door te bladeren op zoek naar de passage. Vooral daarom maak ik deze aantekeningen.

Dit kun je als voorbeeld voor je eigen agenda gebruiken:

Titel: Boek: [boektitel]
Tijd: elke avond van 20.45 tot 21.00 uur

Notities bij deze leessessie:
Gelezen hoofdstuk: [nummer of titel]
Besproken woorden: [woorden uit de tekst van vanavond]

Bewaar de notities alleen bij de afspraak van die dag, zodat eerdere notities blijven staan. Als je het hoofdstuk van vanavond op de hele reeks toepast, heeft dit kleine leesdagboek weinig zin meer.

Welke boeken voor dat kwartier?

Ik heb ChatGPT om ideeën gevraagd voor een negenjarige die al een goede woordenschat heeft en goed is in spelling en tekstbegrip. De vraag was heel gericht: elke avond een kwartier hardop lezen.

Uit dat gesprek over het kiezen van boeken heb ik onder meer deze titels genoteerd. Ik houd de Franse titels aan, omdat we die uitgaven overwegen:

• Le Feuilleton d’Hermès, van Murielle Szac;
• Verte, van Marie Desplechin;
• Charlie et la chocolaterie en Matilda, van Roald Dahl;
• Le Livre des Étoiles, te beginnen met Qadehar le Sorcier, van Erik L’Homme;
• Le Magicien d’Oz, van L. Frank Baum;
• Les Aventures de Tom Sawyer, van Mark Twain;
• Arsène Lupin, gentleman cambrioleur, van Maurice Leblanc;
• Le Roman de Renart, in een kinderuitgave;
• Harry Potter à l’école des sorciers, van J. K. Rowling.

Deze lijst geeft me wat om uit te kiezen. Het hangt af van waar hij zin in heeft en hoe moeilijk de tekst hardop te lezen is. Ook de uitgave telt mee, zeker bij klassiekers: bekijk de tekst die je kind daadwerkelijk voor zich krijgt.

Terwijl hij leest, noteer ik onbekende woorden

Als ik luister, hoor ik waar hij aarzelt. Of hij een woord begrijpt, is minder makkelijk te merken: hij kan het goed uitspreken zonder de betekenis te kennen. Als we stoppen om het uit te leggen, schrijf ik het op.

De lijst met voorstellen in Sésamot laat iets zien van de Franse woorden die we tegenkomen: ‘prompte’, ‘auguste’, ‘tyran’, ‘ascète’, ‘porcelet’, ‘hargne’, ‘pitance’ en ‘suzerain’.

Dat zijn woorden die ik niet vanzelf zou kiezen om met hem te oefenen. Ze kwamen in het verhaal voor. Ik wil ze kunnen terugvinden als we de bladzijde allang hebben omgeslagen.

Ik stel de woorden voor in Sésamot

Terwijl hij leest, open ik in Sésamot, de woord-van-de-dag-app voor kinderen, het scherm ‘Proposer un mot’ (Een woord voorstellen). Ik vul het woord en de taal in. In het veld ‘Où l’as-tu rencontré ?’ (Waar ben je het tegengekomen?) kan ik ook het boek of de passage vermelden.

Je vindt Sésamot voor iOS in de Franse App Store en voor Android in Google Play.

De schermafbeelding toont de Franse interface. De lijst ‘Mots proposés’ (Voorgestelde woorden) onder het formulier bewaart de inzendingen. Je ziet bijvoorbeeld ‘exempter’ en ‘enchérir’ tussen de woorden die al zijn toegevoegd.

Het gaat om voorstellen: op het scherm staat dat de woorden in een volgende update aan Sésamot worden toegevoegd. Ze worden dus niet meteen het woord van de dag. Zodra ze zijn opgenomen, kan mijn zoon ze in de app terugvinden, met uitleg en woordenschatspelletjes.

Het boek en de woorden gebruiken voor zijn dictees

De agendanotities gebruik ik later voor de persoonlijke dictees in Dictée Ludique. Daarin staan de boektitel, het gelezen hoofdstuk en de woorden die we samen hebben besproken.

Je vindt Dictée Ludique voor iOS in de Franse App Store en voor Android in Google Play.

Ik gebruik het boek voor het onderwerp van het dictee en de genoteerde woorden om de woordenschat opnieuw te oefenen. Zo schrijft hij woorden op waarover we tijdens het lezen al hebben gepraat.

Een woord herkennen in een zin en weten hoe je het schrijft, zijn twee verschillende dingen. Met een dictee kunnen we terugkomen op de spelling nadat we het woord in het boek hebben gezien en de betekenis hebben besproken.

Tijd overhouden voor het verhaal

Ik wil het bij dat kwartier houden. De dictees doen we op een ander moment; ‘s avonds lezen we verder in het boek. De agendanotities en de voorstellen in Sésamot bewaren wat we later nog eens kunnen oppakken.

Voor het volgende dictee kan ik de afspraak van gisteren openen en de woorden terugvinden waarbij we even stilstonden. ‘Pitance’ of ‘suzerain’ zouden me niet snel te binnen schieten als ik voor een leeg vel zat. Zo weet ik waarom ze op de lijst staan.