Naar de hoofdinhoud
Mon Prof Augmenté
Downloaden
Downloaden

Taal

Nieuwe kerndoelen Nederlands en rekenen: wat verandert in je klas

Sinds 1 augustus 2026 staan er nieuwe kerndoelen voor Nederlands en rekenen/wiskunde in de wet. Je mag ze tot 2031 laten liggen, en toch verandert er dit schooljaar iets: het gesprek dat je erover voert. Ik heb het besluit en het bericht van de inspectie gelezen en zet op een rij wat een leerkracht er praktisch mee doet.

Wat er op 1 augustus 2026 juridisch veranderde

Op 14 juli 2026 verscheen het Besluit vernieuwde kerndoelen Nederlands en rekenen en wiskunde in het Staatsblad (2026, 198). Artikel XI is kort: “Dit besluit treedt in werking met ingang van 1 augustus 2026.” De nieuwe kerndoelen voor die twee leergebieden zijn dus wet, en ze gelden voor het basisonderwijs, het speciaal basisonderwijs, het speciaal onderwijs en de onderbouw van het voortgezet (speciaal) onderwijs.

Tegelijk staat in artikel 6 dat het bevoegd gezag de oude kerndoelen voor Nederlands en rekenen/wiskunde “tot 1 augustus 2031 hanteren” mag “voor de vormgeving van het onderwijsprogramma”. Twee sets zijn dus vijf jaar lang naast elkaar geldig. Dat klinkt slordig, maar het is precies wat een school nodig heeft om niet in één zomer een compleet curriculum te moeten omgooien.

Let ook op wat er níet in het besluit staat. Alleen Nederlands en rekenen/wiskunde zijn geregeld. De inspectie schrijft: “In 2027 volgen de nieuwe kerndoelen van alle overige leergebieden.” Burgerschap, digitale geletterdheid, mens en natuur: die komen later, en daar verandert dit schooljaar formeel niets.

Hoe een nieuw kerndoel is opgebouwd

Het eerste dat opvalt is de vorm. Volgens SLO begint een nieuw kerndoel met een kernzin die “kort aangeeft wat het doel inhoudt”, gevolgd door doelzinnen waarin staat wie de actor is, de school of de leerling, en welke activiteiten, handelingen of ervaringen verwacht worden. Daaronder volgt een puntsgewijze uitwerking onder de noemer “het gaat hierbij om”, en daarnaast staan voorbeelden onder de kop “Te denken valt aan”.

Dat is veel meer tekst dan een kerndoel uit 2006, en het is een antwoord op een oude klacht. In Didactief betoogde Anneke Neijt in mei 2026 dat in de huidige wet en in het Kerndoelenboekje van 2006 “geen woord over leren lezen en schrijven” staat. In de nieuwe bundels is die opdracht wel uitgeschreven.

Bij Nederlands beschrijft SLO de verandering als “een beweging van versnippering naar betekenisvol en samenhangend onderwijs, waarbij er meer verbinding is tussen de verschillende taalvaardigheden”. Er wordt meer gewerkt met rijke teksten, en boeken worden “niet meer alleen ingezet om leesplezier te bevorderen, maar krijgen ook een inhoudelijke en vormende functie”. Wie zijn leesonderwijs al op begrip en motivatie inricht, herkent dit; ik schreef eerder over de leescijfers van PISA 2025 en wat ik thuis anders doe.

Rekenen: veel blijft hetzelfde, drie dingen niet

Bij rekenen en wiskunde is SLO opvallend nuchter: “Veel is hetzelfde gebleven, sommige onderdelen hebben meer nadruk gekregen of zijn explicieter gemaakt.” Je vak is niet onherkenbaar geworden.

Drie dingen vallen wel op. Het lezen van diagrammen en grafieken is niet nieuw, maar leerlingen meegeven dat de informatie daarin geselecteerd is “en vaak zo vormgegeven is dat ze een bepaalde boodschap overbrengen”, is dat volgens SLO wel.

Het tweede is samenhang: “Leerlingen leren verbanden te leggen tussen verschillende reken-wiskundige zaken, en dat is een belangrijke voorwaarde voor begrip.” Het voorbeeld dat SLO geeft zijn breuken, die tegelijk een getal, een verhouding en een deling zijn. Die betekenissen kennen en kunnen gebruiken ondersteunt het breukbegrip.

Het derde is toepassing in het gewone leven: “van het omgaan met zakgeld, het beoordelen van een kortingsactie in de supermarkt tot het afsluiten van je hypotheek”. Dat laatste hoort bij de onderbouw vo, niet bij groep 6.

In de praktijk vraagt dit geen nieuwe methode. Het is een vraag die je bij een les stelt die je al gaf: wie heeft deze grafiek gemaakt, en wat moest ik ervan vinden?

Wat de overgangstermijn je wel en niet toestaat

Het overgangsrecht werkt per leergebied. SLO schrijft dat scholen “per leergebied kiezen of ze al overgaan op de nieuwe kerndoelen”, en de inspectie voegt daar leerjaren aan toe: scholen mogen bij een bezoek aangeven “voor welke leergebieden en leerjaren zij met de nieuwe kerndoelen werken”.

Dat is meer ruimte dan een team vaak denkt. Je kunt dit jaar met Nederlands beginnen en rekenen ongemoeid laten. Je kunt in groep 7 en 8 starten en de rest later volgen.

Wat het besluit je niet oplegt, is een aankoop. Artikel 6 gaat over “de vormgeving van het onderwijsprogramma”, niet over methodes. Wie beweert dat je bestaande materiaal per augustus 2026 niet meer mag gebruiken, beroept zich op iets dat niet in het besluit staat.

Eén ding kon ik niet hard maken: of je binnen één leergebied oude en nieuwe kerndoelen mag mengen. De nota van toelichting bij het besluit gaat daar niet op in. Ik zou het daarom niet doen en per leergebied één keuze vastleggen. Dat is ook eenvoudiger uit te leggen.

De einddatum is wel hard. In augustus 2031 moeten alle scholen onderwijs geven dat op de nieuwe kerndoelen is gebaseerd.

Waar de inspectie dit schooljaar naar vraagt

De inspectie publiceerde op 22 juni 2026 hoe zij hiermee omgaat, en de lijn is duidelijk. “In de periode tot augustus 2031 zal de inspectie dus vooral stimulerend optreden.” En: “Vanaf augustus 2031 ziet de inspectie handhavend toe op die nieuwe kerndoelen.”

Stimulerend betekent niet dat er niets gevraagd wordt. De onderwerpen die volgens de inspectie op tafel komen, staan er letterlijk:

  • “Is de school al bekend met de nieuwe kerndoelen?”
  • “Heeft de school de nieuwe kerndoelen al vergeleken met hun huidige curriculum, wat valt de school op?”
  • “Wat moet er in de materialen, roosters of werkwijzen veranderen om de nieuwe aanpak structureel mogelijk te maken?”

Geen van de drie gaat over resultaten, en geen van de drie is met een beleidsstuk te beantwoorden. Het zijn vragen over of iemand de bundels werkelijk heeft gelezen en naast het eigen jaarplan heeft gelegd.

Dat is dit schooljaar de opdracht: niet “werk volgens de nieuwe kerndoelen”, maar “weet wat erin staat en wat het voor jouw groep betekent”. Een half A4 per leergebied, met wat opvalt en wat je verandert, is een beter antwoord dan een implementatieplan van twintig pagina’s.

Een volgorde die werkt: één leergebied, één leerjaar

Ik zou niet met een teamstudiedag beginnen, maar met één leergebied en één leerjaar. Kies het leergebied waar je toch al aan sleutelde, want daar is de vergelijking het minst abstract.

Dan in deze volgorde. Lees eerst alleen de kernzinnen van dat leergebied, niet de uitwerkingen: dat is een uur werk, geen studiedag. Leg ze naast de doelen van je huidige methode voor dat leerjaar. Schrijf op wat ontbreekt en wat overbodig blijkt.

Meestal komen daar twee of drie dingen uit, geen twintig. Verander vervolgens één lessenreeks in plaats van je hele jaarplanning, en kijk in november wat het opleverde.

Houd er rekening mee dat het ondersteunende materiaal nog onderweg is. SLO schrijft zelf: “In de komende jaren ontwikkelen we leerlijnen, voorbeelden en andere materialen om scholen te ondersteunen.” Wie wacht op complete leerlijnen, wacht op iets dat nog niet bestaat. Wie nu alles omgooit, doet dat zonder.

Daartussen zit de route die te verdedigen valt, en die is bovendien precies wat de inspectie dit jaar van je wil horen.

Veelgestelde vragen

Moet ik dit schooljaar al met de nieuwe kerndoelen werken?

Nee. De nieuwe kerndoelen Nederlands en rekenen/wiskunde gelden sinds 1 augustus 2026, maar het bevoegd gezag mag de oude kerndoelen volgens artikel 6 van het besluit tot 1 augustus 2031 blijven hanteren voor de vormgeving van het onderwijsprogramma. Scholen kiezen per leergebied of ze al overgaan.

Controleert de inspectie de nieuwe kerndoelen nu al?

Niet handhavend. De inspectie schrijft dat zij tot augustus 2031 vooral stimulerend optreedt en pas vanaf augustus 2031 handhavend toeziet. Bij een bezoek mag je aangeven voor welke leergebieden en leerjaren je al met de nieuwe kerndoelen werkt, en wordt gevraagd of je ze met je huidige curriculum hebt vergeleken.

Wanneer komen de nieuwe kerndoelen voor de andere leergebieden?

Het besluit van 14 juli 2026 regelt alleen Nederlands en rekenen/wiskunde. De inspectie meldt dat de nieuwe kerndoelen van alle overige leergebieden in 2027 volgen. In augustus 2031 moeten alle scholen onderwijs geven dat op de nieuwe kerndoelen is gebaseerd, voor alle leergebieden.

Moet onze school een nieuwe methode kopen?

Het besluit verplicht daar niets over. Artikel 6 spreekt over de vormgeving van het onderwijsprogramma, niet over lesmateriaal of methodes. SLO ontwikkelt de komende jaren nog leerlijnen, voorbeelden en ander ondersteunend materiaal, dus een complete set is er op dit moment ook niet.

Bronnen

Deel dit artikel

← Blog