Een rotsblok tillen met een plank

Een plank ligt op een stalen wig, zodat een kleine duw aan het ene uiteinde een zwaar rotsblok aan het andere uiteinde optilt. Hoe verder je hand van het draaipunt zit, hoe minder kracht je nodig hebt.

Deze afbeelding hoort bij de volledige bibliotheek

Elke les is na publicatie 7 dagen vrij toegankelijk. Deze verscheen op 9 september 2026: de tekst blijft hier leesbaar, de afbeelding gaat open met een abonnement.

Bekijk de abonnementen, vanaf € 0,99 per week

De app is gratis. Een abonnement opent alle lessen, in elk schooljaar.

12 jaar: deze week vrij toegankelijk

Bekijk alle lessen voor 12 jaar

Op de afbeelding

Het granieten rotsblok: de last, die op de korte arm van de plank rust.
De korte arm van de plank: het stuk tussen de last en het draaipunt; hoe korter, hoe groter de kracht op de last.
De stalen wig: het draaipunt, het vaste punt waar de plank omheen kantelt.
De lange arm van de plank: het stuk tussen het draaipunt en de hand; een langere arm vraagt een kleinere duw.
De gehandschoende hand: de kracht die omlaag duwt en een lange weg aflegt om het blok een klein stukje te heffen.

Voorbeelden

Een wip: een licht kind ver van het midden tilt een zwaardere vriend op die dicht bij het midden zit.
Een kruiwagen: het wiel is het draaipunt en de lange bomen tillen een zware lading met weinig kracht.

Belangrijkste punten

Kracht maal afstand tot het draaipunt is aan beide kanten gelijk, dus een langere arm vraagt minder kracht.
Je ruilt afstand voor kracht: je hand legt veel weg af, de last komt maar een beetje omhoog.